تبلیغات
وبلاگ دانشجویان آبدانان - باستان شناسی آبدانان
چهارشنبه 28 خرداد 1393  05:25 ب.ظ

تقدیم به استاد عزیزم، محمد حیدری

آبدانان، شهری مدفون در دل تاریخ؟

شش هفت سالی دارم.

آخرین روزهای فصل بهار است، به اتفاق برادر بزرگم عارف می خواهیم برای پدر و خوشه چینان در زمین های کشاورزی مان در کنار روستای پشت قلعه، آب و غذایی ببریم، مادر، قابلمه ی غذاها را در روسری قرار داده و محکم گره زده است. سر از پا نمی شناسم. پس از مدت کوتاهی به مقصد می رسیم. قلعه ای بزرگ بر روی یک بلندی نظرم را جلب می کند. به سمت پدر می دوم و با اشتیاق تمام می گویم: پدر آنجا کجاست؟ او با نگاهی خسته و متعجب پاسخ می دهد: قلعه ی پشت قلعه است، مال خیلی قدیماست. پرسش هایی دیگر در ذهنم نقش می بندد، پرسش هایی که سال ها بعد با انتخاب رشته ی باستانشناسی مقدمه ای می شود برای آنکه تلاش کنم تا آبدانان عزیزم را به دیگران بهتر بشناسانم :

آبدانان، شهری در میان دو رشته کوه کبیرکوه و دینارکوه و رودخانه ای که از میان آن می گذرد. موقعیت جغرافیایی مناسب و منابع طبیعی بی نظیر، آن را به منطقه ای بکر و زیبا تبدیل کرده است. اما به راستی در مورد آن چه می دانیم؟ اصلا کلمه ی آبدانان به چه معنی است؟

اولین بار در حدود 80 سال پیش سر اورل استاین باستان شناس انگلیسی از منطقه ی آبدانان بازدید کرده و مقالاتی از آثار کشف شده قلعه ی هزاردر، پشت قلعه و هزارانی در همان زمان می نویسد. حدود چهل سال بعد پروفسور لویی واندنبرگ از دانشگاه گان بلژیک بررسی هایی در منطقه لرستان و پشتکوه انجام داد. از جمله مناطقی که مورد بررسی و کاوش قرارگرفت، گورستانی به نام ناهی بود. این گورستان در حوالی پشت قلعه آبدانان قرارگرفته و قدمت آن به هزاره ی سوم قبل از میلاد مسیح بر می گردد. از این گورستان، اشیاء بی نظیری شامل ظروف سفالی و مفرغی و ادوات جنگی به دست آمد. که هم اکنون در موزه ی دانشگاه بلژیک می باشند. اما در ارتباط با گورستان ناهی متاسفانه ناحیه ای که انسان ها در آن زندگی می کرده اند به دست نیامد.

و اما روایتی دیگر :

در سال 1930 میلادی یک لوح مفرغین نوشته دار به خط اکدی از همدان به  دست می آید که قراردادی میان یک بازرگان آشوری و یک شاهک نشین سرزمین ماد به نام آبدادان یا آبدانانا (Abdanana & Abdadan) است. کهنترین اشاره به نام سرزمین آبدادان در نوشته های آشوری مربوط به روزگار شلمانصر سوم (858 تا 824 قبل از میلاد مسیح) است. پس از آن بارها در کتیبه های آشوری شاهد نام شاهک نشین مادی آبدادان هستیم و  لشکرکشی هایی متعددی به این سرزمین توسط آشوری ها شده است. با توجه به موارد متعدد ذکر نام این شاهک نشین دوره ی ماد، می توان تصور کرد که در قلب زاگرس قرار داشته است (Streck, 1900) .  ولی به هر روی مکان یابی دقیق آن دشوار می نماید. باستان شناسان متعددی بر این عقیده اند که شاهک نشین آبدادان در دل خاک مدفون شده است.

بررسی های باستان شناسی در آبدانان و کلات مورموری نشان می دهد که در هزاره ی پنجم قبل از میلاد مسیح، منطقه، صحنه ی تعامل و تقابل بین کوچ نشینان و دامداران زاگرس از یک طرف و کشاورزان دشت از طرف دیگر بوده است. ابزارهای سنگی و سفال های منقوش زیبا از یافته های باستان شناسی این دوران است. در دوران مفرغ (2000 تا 1500 قبل از میلاد مسیح) در جای جای آبدانان شاهد ساخت انواع ابزارها و ظروف مفرغی که عمدتا در قبور یافت می شوند هستیم، این اشیاء مفرغی شامل سرگرزهای مفرغی، یراق اسب، کاسه های مفرغی، سرپیکان های مفرغی جهت شکار و .... هستند. در دوران تاریخی به خصوص اشکانی و ساسانی شاهد افزایش جمعیت، گسترش شهرنشینی و آبادانی هستیم. ضرب سکه های مربوط به این دوران در خود منطقه، نشان از اهمیت منطقه در دوران تاریخی دارد. بررسی ها و کاوش های باستان شناسی در آینده می تواند با قرار دادن همه ی آثار باستانی آبدانان در کنار یکدیگر، تاریخ چند هزار ساله ی این شهرستان را بازخوانی نماید.

با امید آن روز که کلنگ باستان شناسان، زادگاهم آبدانان را کاوش کرده و غبار سال ها نشسته بر تن اش را بزداید.

 

غفور کاکا

3 خرداد 1393

 


  • آخرین ویرایش:چهارشنبه 28 خرداد 1393
نظرات()   
   
شبکه اجتماعی فیس پلاک
جمعه 21 آذر 1393 12:50 ب.ظ
سلام از وبلاگتون دیدن کردیم
از شما رسما دعوت میکنیم تا در شبکه ما عضو شوید و مطالبتان را به اشتراک گذارید تا بقیه هم استفاده کنند
منتظر حضور شما دوست عزیز هستیم!

با تشکر
مدیریت شبکه اجتماعی فیس پلاک
گلنار سافت
دوشنبه 12 آبان 1393 02:37 ق.ظ
سلام وبلاگت عالیه!
حتما براش خیلی زحمت میکشی!
میخوام بهت یه برنامه معرفی کنم که کار تو رو راحت تر کنه.
این برنامه به طور اتوماتیک که اجرا میشه به وبلاگت وارد میشه و برات پست ارسال میکنه.
این پست ها از وبلاگ های بروز شده و سایت های بزرگ انتخاب میشه
یعنی هرروز وبلاگت آپدیت میشه بدون اینکه کاری انجام بدی.
در هر روز میتونه تا 100 تا پست ارسال کنه که هیچکدام تکراری نیست.
در ضمن میتونی موضوع پست ها رو هم خودت انتخاب کنی. تنوع موضوعاتش خیلی زیاده مثل علمی، سیاسی، اقتصادی، ورزشی، سرگرمی، موزیک و صد ها موضوع متنوع دیگه .
با بروز شده اتوماتیک وبلاگت آمار بازدیدت هم خیلی میره بالا.
همچنین میتونی پست های مورد علاقه ات رو توش ذخیره کنی و بهش زمانبندی ارسال بدی تا بفرسته.
قیمتش ماهانه فقط 5000 تومانه.اگه دو ماه بخری میتونی همیشه رایگان استفاده کنی.
تو میتونی اول با نسخه آزمایشی تست کنی که کار میکنه و وقتی مطمئن شدی ، بخری.
لینک دانلود نسخه آزمایشی :
http://s5.picofile.com/file/8148879142/Mihan_Auto_Post.zip.html
اگه سوالی یا مشکلی داشتی بهم ایمیل بزن.
فعلا خدانگهدار!
سارا شکیبا
یکشنبه 13 مهر 1393 11:47 ق.ظ
سلام وبلاگت قشنگه!

من بازی های آندروید زیادی توی وبلاگم گذاشتم

حتما بیا دانلود کن و نظر برام بذار!

ممنون
درد وداد
سه شنبه 11 شهریور 1393 10:34 ق.ظ
زنده باشید برادرجان
فریدپور
دوشنبه 10 شهریور 1393 08:31 ب.ظ
با سلام خدمت شما.خسته نباشید میگم بخاطر مطالب بسیار پربارتون.
با افتخار شما لینک شدید
خلیلی
جمعه 31 مرداد 1393 11:11 ب.ظ

سلام هموطن
مطلبتو خوندم..جالب بود..
راستی چ خبر از زلزله...احوالتون خوبه انشالله...؟

زیمابی
جمعه 31 مرداد 1393 09:37 ق.ظ
جذاب ترین فروشگاه اینترنتی

زیمابی - سایت انتخاب و خرید جدیدترین کالاهای دیجیتالی به همراه ارائه محتوای تخصصی بصورت ویدئویی و مرجع نقد و بررسی کامل کالا جهت خدمت رسانی به مشتریان اینترنتی

صفحه نخست : www.ZIMABI.com
شبکه ویدئوها : www.zimabi.com/videos
تبادل نظر کاربران : www.zimabi.com/blog
دانلود های رایگان : www.zimabi.com/download
خبرگزاری برندها و تکنولوژی : www.zimabi.com/news
فریدپور
جمعه 31 مرداد 1393 09:20 ق.ظ
سلام بر دوست و همشهری گرامی ..وبلاگ بسیار پرباری داری اگه تمایل دارید تبادل لینک کنیم تا من هم به نوبه خود در معرفی جولیان سهمی داشته باشم.با تشکر مجتبی فریدپور
پنجشنبه 30 مرداد 1393 07:33 ب.ظ
درود
جواد
یکشنبه 12 مرداد 1393 12:16 ب.ظ
باسلام مطالب مفیدی نوشته ای استفاده کردم زیرا در خصوص فرهنگ وآثار باستانی ایلام تحقیق می کنم ولی برام این پرسش پیش آمده است امیداست راهنمایی فرمایید ! 1-آیا قلعه هزار درب نام دیگرش قلعه سیس است ؟2- آیا در مورموری نیز قلعه ای بنام سیس وجود دارد ؟3- آیا در دره شهر هم قلعه ای بنام هزار در وجود دارد ؟ خواهشمند است اطلاعتاطتان ذکر فرمایید
نایسر دایسر
یکشنبه 29 تیر 1393 10:22 ب.ظ
سلام وبلاگ خیلی خوبی داری من همیشه بهت سر میزنم دوست داشتی بیا با هم تبادل لینک کنیم . با حضورت خوشحالمون کن| http://nicerdicer-plus.blogsky.com
مهندس
یکشنبه 22 تیر 1393 12:14 ق.ظ
مرسی اقای کاکا بازم از اینجور مطالب درباره ابدانان بنویس
مورموری خبر
چهارشنبه 11 تیر 1393 11:13 ب.ظ
سلام- ضمن قبولی طاعات و عبادات جنابعالی
لطفا از وبلاک مورموری خبر دیدن نمایید . منتظر حضور سبزتان هستم.
نویسنده : دوربین مدار بسته و بصیرت
شنبه 7 تیر 1393 11:15 ب.ظ
به خودم می بالم، نه به خاطر این که در جغرافیای پشتکوه پر رمز و راز زندگی می کنم؛ نه!
به داشتن دوستان و دانشجویان و پژوهشگران جوانی همچون دکتر غفور کاکا که با دانش و بینش خود سرزمین فراموش شده ی آبدانان را آبیاری می کنند. دست مریزاد./ دکتر جان پرسشی که در مورد نام آوه نو (آبدانان) ذهن مرا همیشه به خود واداشته است شباهت این واژه ی ئاوه نو با واژگانی کهن همچون ماداکتو، خایدالو و . . . که به پسوند ئو ختم می شود است، اگه میشه این واژه رو هم ریشه یابی نمائید.
محمد
سه شنبه 3 تیر 1393 12:51 ب.ظ
زیبا بود ولی غمگین !!آفرین آقای غفور . موفق و معید باشید .
کیومرث علی زاده
دوشنبه 2 تیر 1393 01:34 ب.ظ
قسمت سوم:
و اما داستان شاهک نشین اَبدَدَنو/ اَبدَدَنی (Abdadanu/ Abdadani)
اثری که نوشته‌ی مربوط به شاهک نشین اَبدَدَنو در آن ذکر شده در سال 1920 در همدان (؟) به دست آمده است (سال 1930 سال انتشار مقاله‌ی هرتسفلد می‌باشد). هرتسفلد در سال 1930 در مقاله‌ای به بحث در باب آن پرداخت و توضیحاتی چند در باب ساختار و محدوده‌ی جغرافیای منطقه بدان افزود. جغرافیای مناطق شرقی آشور همواره از بحث‌های مهم و البته بغرنج نزد پژوهشگران مربوط به این دوره بوده و هست. فهرست شهرها و روستاهایی که با پسوندهای Kurو Uru ذکر شده، همواره مایه‌ی دردِ سر و زحمت پژوهشگران این دوره شده، چه اینکه تطبیق مکان‌های مذکور در فهرست لشکرکشی‌های مذکور با نام‌جای‌های کنونی بسیار دشوار بوده و همین امر نسبی بودن مسئله را دو چندان می‌کند. همان گونه که بدان اشاره شد، در زمان شلمنصر سوم، پادشاه آشوری به شاهک نشین اَبدَدَنو اشاره رفته است. آنجا که به ناحیه‌ی اَبدَدَنو اشاره شده، بعد از آن نام ناحیه‌ی نمری (Namri) آمده و آن در زاگرس مرکزی و در نواحی دشت میانکوهی بزرگِ ماهیدشت در استان کرمانشاه قرار دارد. به دیگر سخن اینکه در این لشکرکشی فهرست شهرها از جانب شمال به جنوب بوده، و نه برعکس. لذا همانگونه که ج. رید (J. Reade) بدان اشاره نموده، اینگونه به نظر می‌رسد که اَبدَدَنو در شمال شرقی همدان و لذا در شمال همدان واقع شده است. به این ترتیب نمی‌بایست نام‌جای اَبدَدَنو را با ناحیه‌ی کنونی آبدانان در یک بافت و زمینه‌ی جغرافیای قرار داد. اما به نظر می‌رسد که اَبدَدَنوهای متعددی در ناحیه‌ی زاگرس مرکزی وجود داشته است.
اخیرا دکتر مهرداد ملکزاده در مقاله‌ی به این موضوع پرداخته و نظراتی چند بیان داشته که خارج از حوصله‌ی این نوشته می‌باشد. کوتاه اینکه ایشان در این مقاله اسم اَبدَدَنو را با آب و اهمیت آب در زاگرس مرکزی پیوند داده است.
باتشکر
کیومرث علی زاده
دوشنبه 2 تیر 1393 01:33 ب.ظ
قسمت دوم:
اما خوشبختانه این پایان کار نبود و چند سال پیش مقالات مهمی در باب ناحیه‌ی پشت کوه و ساختار معماری بناهای موجود در آن چاپ شد (قسمت عمده‌ی این مقالات توسط دانشگاه Gent و شخصِ ارنی هرینک چاپ شده‌اند). ارنی هرینک (E. Haerinck) در مقالات متعددی به بحث در باب ساختار معماری منطقه‌ی پشت کوه و از جمله آبدانان پرداخت. خوشبتانه ارنی هرینک هنوز در قید حیات بوده و همچنان به کارهای علمی مشغول می‌باشند. یک سال پیش در صحبتی که با ایشان داشتم (به صورت نامه نگاری اینترنتی) از ایشان خواستم که چندی از اسناد مربوط به حفاری‌های منطقه‌ی آبدانان را در اختیارم قرار بدهد، چه اینکه برای نوشتن چند سطری در باب شهر آبدانان به آنها نیاز داشتم (نوشته‌ای که البته هنوز تمام نشده است). ایشان لطف کرده و چند عکس مربوط به بنای امامزاده سید صلاح الدین محمّد و امامزاده جابر انصار را در اختیار من قرار دادند. فکر کنم این عکس‌ها، قدیمی‌ترین عکس‌های رنگی‌ای باشند که از امامزاده‌های شهرمان در دست است (1347 شمسی). کیفیت عکس امامزاده سید صلاح الدین محمّد به مراتب بهتر بوده و عکس‌ها مربوط به سال‌های بعد از 1969 هستند. عکاس آن‌ها شخصی است به نام: Erik Smekens.
و اما داستان شاهک نشین اَبدَدَنو/ اَبدَدَنی
کیومرث علی زاده
دوشنبه 2 تیر 1393 01:32 ب.ظ
با عرض سلام و احترام خدمت دوستان گرامی
به خاطر طولانی بودن متن اونو در سه قسمت ارسال می‌کنم:
قسمت اول:
از آقای کاکا به خاطر اینکه وقت گذاشتن و چند سطری در مورد تاریخِ این گستره‌ی جغرافیای نوشتند، کمال تشکر رو دارم. من هم امیدورام که روزی برسه و کلنک باستان شناسان سینه‌ی این منطقه رو لمس کنه. البته قصد اینو ندارم که مطلبِ خاصی رو اینجا بنویسم، فقط بعد از اینکه متن خوبِ آقای کاکا رو دیدم حس کردم یه جاهایی رو باید مورد تاکید قرار داد.
متاسفانه آبدانان همان‌طوری که اشاره شد، چندان مورد توجه قرار نگرفته، و در متنِ کتاب‌های باستان شناسیِ و تاریخی اشاره‌ی چندانی به این ناحیه نشده است. پاتس در کتاب باستان شناسی عیلام چندین اشاره به آبدانان می‌کنه که ذکر یکی از آنها خالی از لطف نیست: سفال‌های شوش IVA با اشیاء مکشوف از پشت قلعه‌ی آبدانان در منطقه‌ی پشتکوه دو، همچنین با تپه موسیان، علی آباد، و تپه فرخ آباد شباهت‌هایی رو دارند. لویی واندنبرگ سال‌ها پیش از طرف دانشگاه Gent با تنی چند از همکارنشون حفاری‌های زیادی رو در این منطقه‌ی غرب انجام دادن. شوربختانه به دلیل حجم زیاد کار از یک طرف و کمبود وقت و نبود امنیت، حفاری‌های گسترده‌ای در منطقه‌ی آبدانان انجام نشد. اما واندنبرگ علاوه بر گورستان نَهی (Nahi) در پشت قلعه، چندین مکان رو در ناحیه‌ی تختِ خان (تَختوو-Taḫtu) انجام داد که نشان از ارتباط منطقه با نواحی دیاله و خفاجه دارند.
الهام
دوشنبه 2 تیر 1393 12:04 ب.ظ
باسلام.مطلب خیلی خوبی بود.غفور جان درسته آبدانان نیستی ولی یادت همیشه در قلب ماست.(از طرف خواهرزادت الهام)
ارسال ایمیل تبلیغاتی
جمعه 30 خرداد 1393 08:26 ق.ظ
سلام مطالب وبلاگتو دیدم بسیار زیبا بود . خوشحال میشم منو با نام ""ارسال ایمیل تبلیغاتی"" و آدرس http://email3.ir لینک کنی . بعد از اینکه لینک کردی خبرم کن تا با افتخار لینکت کنم
نیلوفر
جمعه 30 خرداد 1393 03:28 ق.ظ
سلام مطالبتون جالب و خواندنی بودن، کاش منابع تحقیقا تتون رو معرفی میکردید.
علی صحرائی
پنجشنبه 29 خرداد 1393 07:53 ب.ظ
سلام غفور جون .ایشالا که همیشه سلامت و پیروز باشی .واقعا عالی بود اولین باره که تاریخ ابدانان رو اینجوری خوندم کاش اسم کتابی چیزی پیداو معرفی کنی راجب ابدانان .عالی عالی بود
رضا
پنجشنبه 29 خرداد 1393 10:57 ق.ظ
سلام...مطلب خوب و جامعی بود..چه خوب که افراد تحصیل کرده ای مثل شما هستن...باعث افتخار ماست....موفق باشید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.